Serviste far ayarı, araç ve ölçüm alanı
hazırlandıktan sonra farın ışık dağılımının uygun cihazla kontrol edilmesi ve
üretici bilgilerine göre ayarlanmasıdır. İşlem, farın karşısına bir cihaz
getirmekten daha geniş bir hazırlık gerektirir. Araç yükü, lastik durumu,
zemin, cihazın hizası ve far sisteminin çalışma koşulları birlikte
değerlendirilir.
Servis için temel soru, ayar vidasının ne
kadar çevrileceğinden önce doğru başlangıç koşullarının sağlanıp
sağlanmadığıdır. Yanlış koşulda yapılan ayar, ilk ekranda düzenli görünse bile
sonraki kontrolde açıklanması güç bir sonuç yaratabilir. Bu nedenle teknik
personelin hem araca ait talimata hem de kullandığı far ayar cihazının
dokümanına erişmesi gerekir.
Önce hangi far sistemiyle çalışıldığı
belirlenir. Ardından aracın hazırlığı, cihazın uygunluğu ve ölçüm alanı kontrol
edilir. Işık dağılımı değerlendirilir, gerekiyorsa üreticinin öngördüğü ayar
işlemi yapılır ve son kontrol kaydedilir. Bu akışta ölçüm, fiziksel ayar ve
varsa elektronik temel ayar farklı işlemlerdir; iş emrinde yapılan çalışma
açıkça belirtilmelidir.
Mekanova’nın far test teknolojisi bölümündeki cihazlar bu
ölçüm ve değerlendirme ihtiyacına yöneliktir. Bir ekipmanın işletmenize
uygunluğu, yalnızca araçların far tipine bakılarak kararlaştırılmamalıdır.
Kullanılacağı alan, mevcut test hattı ve ihtiyaç duyulan rapor da teknik
görüşmenin konusu olmalıdır. Böylece cihaz adı üzerinden başlayan görüşme,
gerçek servis koşullarıyla ilişkilendirilir.
Araç farının ayarında, aracın ürettiği ışığın
yönü ve ilgili dağılımı ele alınır. Ölçüm cihazının kalibrasyonunda ise cihazın
gösterdiği değerlerle referans değerler arasındaki ilişki değerlendirilir.
Kalibrasyon, farın araç üzerinde ayarlanmasıyla aynı işlem değildir.
Mekanova’nın far ayar cihazı kalibrasyonu yazısı, ekipmanın
ölçüm tarafına odaklanır. Genel kalibrasyon hizmeti hakkında bilgi alırken
cihazın hangi fonksiyonunun ve hangi kapsamda değerlendirileceğini belirtmek
gerekir. Bir kalibrasyon belgesinin bulunması, aracın ölçüm alanına doğru
yerleştirildiğini veya farının uygun şekilde ayarlandığını tek başına göstermez.
Bu ayrım servis kaydında da korunmalıdır. “Far
kalibre edildi” gibi belirsiz bir ifade yerine araç farına ayar mı yapıldığı,
elektronik temel ayar mı tamamlandığı, yoksa test cihazına ilişkin bir işlem mi
yürütüldüğü yazılmalıdır. Müşteri de böylece hangi hizmeti aldığını ve varsa
hangi ek kontrolün neden önerildiğini anlayabilir.
Ölçüm alanının uygunluğu, işe başlamadan
doğrulanmalıdır. Araç ile cihazın bulunduğu yüzeyler, kullanılan ekipmanın
gerektirdiği koşulları karşılamalıdır. Gözle düz görünen bir alanın ölçüm için
yeterli olduğunu varsaymayın. Zemin ve yerleşim koşulunun nasıl kontrol
edileceği cihazın kurulum ve kullanım dokümanından öğrenilmelidir.
Aracın hazırlığında üreticiye ait bilgi esas
alınır. Lastik basıncı, araç yükü ve süspansiyonun test sırasındaki durumu
ilgili talimatla eşleştirilir. Başka bir model için verilmiş yük veya ayar
konumu doğrudan aktarılmamalıdır. HELLA kılavuzundaki farklı araç örnekleri de
kendi kapsamları içinde okunmalıdır; tek bir hazırlık tarifi bütün araçlara
uygulanamaz.
Farın fiziksel durumu ayrıca kontrol edilir.
Kapakta hasar veya bulanıklık, bağlantıda sorun ya da işlev eksikliği varsa bu
bulgu kaydedilir. Teknisyen, bir ayar işleminin hangi şikâyeti çözmesinin
beklendiğini açıklayabilmelidir. “Az aydınlatıyor” şikâyetini doğrudan ayar
bozukluğu kabul etmek yerine önce kontrolün kapsamı belirlenmelidir.
Aşağıdaki tablo, servis kabul ve hazırlık
kaydında kullanılabilecek bir kontrol çerçevesidir. Sayısal ayar değerleri
ilgili araç ve cihaz dokümanından alınmalıdır.
|
Kontrol alanı |
Doğrulanacak bilgi |
Bilginin kaynağı |
Kayıt notu |
|
Araç ve far sistemi |
Model, far tipi ve gerekli işlem |
Araç servis bilgisi |
İncelenen sistemin tam tanımı |
|
Lastik ve yük |
Test için öngörülen hazırlık |
Araç üreticisi talimatı |
Uygulanan koşul ve varsa değişiklik |
|
Ölçüm alanı |
Araç ve cihaz yerleşiminin uygunluğu |
Cihaz kurulum ve kullanım dokümanı |
Kullanılan alanın kontrolü |
|
Cihazın hizası |
Araç ekseni ve optik konum |
Far ayar cihazı talimatı |
Hizalamanın tamamlandığı bilgisi |
|
Ayar verisi |
Ön eğim ve varsa temel ayar gereksinimi |
Far işareti ve araç servis dökümanı |
Kullanılan veri ve işlem sonucu |
İşletme açısından tablonun amacı, aynı araç
yeniden geldiğinde önceki işlemin nasıl yapıldığını anlayabilmektir. Kayıtların
yalnızca son değeri içermesi, hazırlıkta bir fark olup olmadığını
göstermeyebilir. Aracın ilk durumu, değiştirilen koşul ve son kontrol birbirine
bağlanırsa tekrar işin nedeni daha kolay araştırılır.
Cihaz, kendi talimatına göre araç eksenine ve
ölçülecek fara hizalanır. Optik konum, yükseklik ve cihazın öngördüğü yerleşim
koşulları kontrol edilir. Araca doğru çevrilmiş görünmesi, hizalamanın
tamamlandığı anlamına gelmez. Ölçüm için kullanılan referansın araç üzerinde
nereden alındığı ve cihazın bu referansla nasıl eşleştirildiği bilinmelidir.
Ön eğim bilgisi de rastgele seçilmez. İlgili
farın işareti ile araç servis verisi birlikte kontrol edilmelidir. Bir internet
tablosundaki sayıyı bütün araçlara uygulamak, ayarın hangi bilgiye dayandığını
belirsiz bırakır.
Kısa hüzmenin aydınlık-karanlık sınırı ile
uzun hüzmenin değerlendirmesi aynı alan gibi okunmamalıdır. Cihazın seçili
ölçüm fonksiyonu, kontrol edilen ışıkla eşleşmelidir. Sonuç kaydında hangi
farın ve hangi işlevin incelendiği belirtilmelidir. Yalnızca “far ayarı tamam”
yazmak, sağ-sol veya kısa-uzun ayrımını sonraki okuyucuya bırakır.
Mekanova’nın MLT 3000 2.0 ürünü, kamera ve ekranla
değerlendirme yapan bir cihaz örneği sunar. Üründe bir ölçüm veya dengeleme
özelliği bulunması, kurulum talimatındaki koşulları ortadan kaldırmaz. Teknik
görüşmede kullanılan far sistemlerini, ölçüm alanını ve çıktı beklentisini
paylaşmak, özelliklerin işletmedeki karşılığını değerlendirmeye yardımcı olur.
Varsayımsal bir servis örneğinde, aynı araç
başka bir alana alındıktan sonra farklı sonuç gösterebilir. Böyle bir durumda
ilk işlem ayar vidalarına tekrar müdahale etmek olmamalıdır. Ölçüm koşulları,
cihaz konumu ve kullanılan ayar bilgisi karşılaştırılmalıdır. Arada neyin
değiştiği anlaşılmadan yapılan yeni ayar, ilk farkın nedenini araştırmayı
zorlaştırır.
LED ifadesi tek başına uygulanacak servis
prosedürünü belirlemez. Aracın far donanımı ve kontrol sistemi incelenmelidir.
Bazı sistemlerde ayar sırasında teşhis cihazıyla temel konuma geçilmesi ve
işlemin elektronik olarak tamamlanması gerekir.
Otomatik seviye ayarı bulunması da temel
kontrol ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Teknisyen, araçta hangi sistemin
bulunduğunu ve üreticinin ayar sırasında ne istediğini doğrulamalıdır. Kumanda,
sensör veya başka bir işlev sorunu varsa yalnızca mekanik ayarla dosya
kapatılmamalıdır.
İşlem sonrasında kullanılan üretici bilgisi,
kontrol edilen far ve tamamlanan ayar kaydedilmelidir. Elektronik temel ayar
uygulanmışsa bu işlem ayrıca belirtilmelidir. İlk şikâyetin nasıl
değerlendirildiği ve son kontrolde ne görüldüğü açıklanmalıdır. Müşterinin
sonraki ziyaretinde bu kayıt, aynı işlemin neden tekrar gerektiğini veya hangi
yeni şikâyetin araştırılacağını anlamaya yardımcı olur.
Cihazın kendi çalışmasında tutarsızlık veya
arıza belirtisi varsa bakım ve onarım hizmeti için teknik inceleme
talep edilebilir. Talepte cihaz modelini, sorunun görüldüğü ölçüm fonksiyonunu
ve değişen koşulları belirtin. Araçla ilgili bulgu ile ekipman arızası
kuşkusunu ayırmak, teknik ekibin doğru soruya yönelmesini sağlar.
Türkiye’de muayene öncesi yapılan servis
kontrolü, resmî muayene sonucunun garantisi olarak sunulmamalıdır. Güncel
değerlendirme için UAB araç muayene kaynakları esas alınır.
Uluslararası teknik kılavuzlarda yer alan ülkeye özgü mevzuat atıfları da kendi
kapsamlarında okunmalıdır. Servis raporunun gücü, hangi işlemin hangi bilgiyle
yapıldığını açıkça göstermesidir.
Araç ve cihaz talimatlarına erişimi olan,
ilgili ölçüm ekipmanını kullanabilen eğitimli servis personeli yapmalıdır.
İşlem için uygun alan ve araç sistemine göre gerekli teşhis imkânı
bulunmalıdır. Ekipmanın varlığı kadar, doğru hazırlık ve son kontrolün
uygulanması da önemlidir.
Bu soruda servis ayarındaki ön eğim ile
kabindeki yükseklik düğmesi birbirinden ayrılmalıdır. Servis ayar verisi ilgili
far ve araç dokümanından alınır. Kabin düğmesinin konumu ise aracın kullanım
kılavuzunda belirtilen yük durumuna göre seçilir; bütün araçlar için tek bir
sayı verilemez.
Işığın beklenmedik yönde olması veya
aydınlatmayla ilgili bir şikâyet kontrol ihtiyacına işaret edebilir. Ancak
şikâyet tek başına ayar bozukluğunu kanıtlamaz. Farın fiziksel durumu, işlevi,
araç hazırlığı ve cihazla ölçüm birlikte değerlendirilerek neden araştırılır.
Bu rakamlar, manuel far yükseklik kumandası
bulunan araçlarda ayar kademelerini gösterir. Hangi kademenin hangi yük
durumuna karşılık geldiği aracın kullanım kılavuzundan öğrenilir. Kabin
kumandasını değiştirmek, servisteki temel far ayarının veya gerekli teknik
kontrolün yapıldığı anlamına gelmez.